ZorgPortaal.nl


Het begint met luisteren ...

Het begint met luisteren ...

Ze was 83 jaar en al enkele jaren weduwe. Haar man had een CVA gekregen en was plotseling overleden. Vanaf haar 16e was ze samen met hem geweest. Na zijn overlijden probeerde ze overeind te blijven. Nog geen jaar later kreeg haar zoon ook een CVA. Het was maar de vraag of hij het zou overleven. Haar wereld stortte opnieuw in. Haar zoon oefende en oefende en oefende….tot hij maanden later weer naar huis kon. En zij, zij probeerde overeind te blijven. Tot vorig jaar. De vriendin van haar zoon ging bij hem weg. Dit brak haar hart.
En ze veranderde van een gezonde zelfstandige vrouw in een kwetsbare oude dame. Ze viel af, at en dronk steeds slechter, ze liep steeds slechter en viel, ze durfde niet meer te fietsen, ze werd een beetje vergeetachtig, ze was angstig en verdrietig. Haar wereld werd steeds kleiner.

En toen belandde ze op de eerste harthulp. Ik had haar ernaartoe gebracht. Tegen de arts vertelde ik wat ik de afgelopen maanden bij haar had gezien. En hoe ontredderd ik haar die ochtend had aangetroffen. Dat ik al zo vaak bij de huisarts aan de bel had getrokken, en dat deze steeds achter de feiten aanhobbelde. En toen vroeg de arts aan haar: 'Heeft u er wel eens over nagedacht of u gereanimeerd wil worden?'. En ze zei: 'Ik wil nog wel een poosje mee'. Ik snapte wel waarom ze dat zei. Ze was benauwd en bang. Ze begreep niet waar het precies over ging. Het werd ook niet uitgelegd. Vooruitzichten werden niet genoemd. Ik probeerde aan te vullen, uit te leggen, met woorden die zij begreep, met voorbeelden die zij kende. En toen zei ze: 'Dat is wel heel moeilijk om daar iets over te zeggen nu'. Mijn voorstel was om het besluit op dit moment aan de dokter over te laten. Dat vond ze een goed plan. Tot mijn verbazing zei de arts dat er geen enkele medische reden was om niet te reanimeren. Had deze arts niet geluisterd?

Twee weken opname op de cardiologie volgden. De benauwdheid verbeterde maar verder knapte ze niet op. Ze bleef slecht eten, ze bleef angstig en verdrietig, en ze kon maar met moeite een klein stukje lopen. In een gesprek met de arts en de verpleegkundige vroeg ik wat te verwachten was. Zou ze nog opknappen? Zou de situatie stabiel blijven? Of moesten we niet verbaasd zijn als ze binnen nu en niet al te lange tijd zou overlijden? Percentages konden echter niet gegeven worden, zei de arts, die zichtbaar schrok van mijn vraag. Ik vroeg niet naar percentages. Ik deed nog een poging: Wat moest ik tegen haar zeggen? Goed oefenen en eten tegen heug en meug, dan komt alles goed? Of, kijk per dag wat lukt, probeer te genieten van je kleinkinderen, en misschien moeten we ons gaan voorbereiden op het einde? Er volgde een technisch verhaal over 'rate-control" maar een antwoord op mijn vragen is er nooit gekomen.

Regelmatig spreek ik over 'Advance care planning', een proces waarbij de patiënt met zijn behandelend arts zijn wensen, doelen en voorkeuren voor zorg rond het levenseinde bespreekt en eventueel vastlegt, vooruitlopend op het moment dat de patiënt zelf niet meer in staat is om beslissingen te nemen. Ik vind het een belangrijk onderwerp. Omdat ik in de dagelijkse praktijk zo vaak zie dat we als hulpverleners achter de trein aanhobbelen, en niet in staat blijken de juiste zorg op het juiste tijdstip en de juiste plaats te bieden, bij mensen in de laatste levensfase. Omdat ik zie dat mensen dan slecht zijn voorbereid op wat kan komen. Omdat ik ervaar dat tijdig praten over het levenseinde vaak rust geeft. Spreken over behandelbeperkingen, zoals bijvoorbeeld een niet-reanimeerbesluit, is een onderdeel van advance care planning. Advance care planning begint met luisteren en de juiste vragen stellen. Bijvoorbeeld: Wat is voor u belangrijk? Wat maakt het leven voor u de moeite waard? Waar hoopt u op? Of: waar bent u bang voor? Kortom, het begint niet met het stellen van "doktersvragen".

Ik ben nu bijna 25 jaar fulltime specialist ouderengeneeskunde. In heel mijn carrière heb ik bij alle ouderen waar ik voor zorgde nog nooit een hartstilstand meegemaakt. Ik vraag me dus in toenemende mate af waarom zoveel dokters vaak als eerste het al dan niet reanimeren bespreken. Waarom niet eerst vragen naar wensen en doelen in het leven van de oudere? En dan ook echt luisteren.

Ze ging naar huis. Werd 84. Ging verder achteruit. Ze merkte heus wel dat het kaarsje langzaam uitging. Kansen om het gesprek te openen over hoe ze zich het levenseinde voorstelde lagen voor het oprapen, maar geen enkele hulpverlener pakte die. Zelfs over reanimeren werd nooit meer gesproken en het wel-reanimeer-besluit werd nooit meer herzien.


Zelfroosteren als beloning
Een ruime maand ervaring met de Wim Hof Methode (3...
 

Reacties 5

Astrid de Bruin op woensdag 02 september 2015 22:02

Mooie blog, kan me helemaal vinden in het grote belang van goed luisteren!

Mooie blog, kan me helemaal vinden in het grote belang van goed luisteren!
Cornelis op donderdag 03 september 2015 14:07

Ik merk dat vooral de "oudere" specialisten vaak denken dat ze aan een half woord genoeg hebben. Door hun ervaring zal dit deels kloppen maar heb ook vaak genoeg meegemaakt dat het niet klopt en ik nauwelijks de kans krijg om dit te corrigeren.

Ik merk dat vooral de "oudere" specialisten vaak denken dat ze aan een half woord genoeg hebben. Door hun ervaring zal dit deels kloppen maar heb ook vaak genoeg meegemaakt dat het niet klopt en ik nauwelijks de kans krijg om dit te corrigeren.
Astrid op dinsdag 10 november 2015 12:59

Je zult me niet willen geloven…
Heb een arts meegemaakt die tegen een patiënt zei: Er is een tijd van komen en een tijd van gaan. En de tijd van gaan is nu gekomen.
Je zult denken dat ik een grap maak. Helaas is dat niet het geval. Deze arts was dermate contactgestoord, dat hij niet in staat was om de patiënt in zijn laatste levensfase goed bij te staan.
In en in triest. De goede artsen uitgezonderd, maar er zijn nog steeds artsen die absoluut niet in staat zijn om een terminale patiënt bij te staan…
Ik was uit het veld geslagen en heb hem hierover niet aangesproken.
Zou één van jullie zo’n arts aanspreken?

Je zult me niet willen geloven… Heb een arts meegemaakt die tegen een patiënt zei: Er is een tijd van komen en een tijd van gaan. En de tijd van gaan is nu gekomen. Je zult denken dat ik een grap maak. Helaas is dat niet het geval. Deze arts was dermate contactgestoord, dat hij niet in staat was om de patiënt in zijn laatste levensfase goed bij te staan. In en in triest. De goede artsen uitgezonderd, maar er zijn nog steeds artsen die absoluut niet in staat zijn om een terminale patiënt bij te staan… Ik was uit het veld geslagen en heb hem hierover niet aangesproken. Zou één van jullie zo’n arts aanspreken?
Truus op dinsdag 10 november 2015 13:04

Zo’n lomperd hoort niet thuis bij de patiënten.

Zo’n lomperd hoort niet thuis bij de patiënten.
Opa22 op woensdag 11 november 2015 23:02

Je moet eens weten hoe belangrijk luisteren is, als je echt diep in de put zit.
Ik ben het helemaal eens met de auteur…
Wat heeft deze mevrouw nodig?
Een arts met inlevingsvermogen. Iemand met gevoel. Iemand waar je je op je gemak voelt. Iemand die je begrijpt. En begrijpt wat je nodig hebt. Waar je rustig van wordt.
Op dezelfde golflengte zit.
En vooral iemand die luistert naar je ongemak waar je mee zit.
Dan pas kan deze arts je helpen…..

Je moet eens weten hoe belangrijk luisteren is, als je echt diep in de put zit. Ik ben het helemaal eens met de auteur… Wat heeft deze mevrouw nodig? Een arts met inlevingsvermogen. Iemand met gevoel. Iemand waar je je op je gemak voelt. Iemand die je begrijpt. En begrijpt wat je nodig hebt. Waar je rustig van wordt. Op dezelfde golflengte zit. En vooral iemand die luistert naar je ongemak waar je mee zit. Dan pas kan deze arts je helpen…..
Reeds Geregistreerd? Hier Aanmelden
Gast
zondag 25 juni 2017